Koninklijk Paleis Amsterdam

Kun jij de chrysant ontdekken? Ter gelegenheid van het staatsbezoek van de Keizer van Japan aan Nederland is het Paleis aangekleed met bijzondere bloemstukken. Tussen de bloemen is ook de chrysant te vinden. De chrysant is in Japan het keizerlijke symbool en staat voor een lang en gelukkig leven.

Dit schilderij werd in 1662 gemaakt door Ferdinand Bol, speciaal voor deze ruimte. Je ziet Mozes, net terug van de berg Sinaï, met de stenen Tafelen der Wet.

Het schilderij hangt boven de grote haard in de zeventiende-eeuwse Schepenzaal, ofwel de rechtszaal (de huidige Troonzaal). De voorstelling van de Tien Geboden herinnerde de rechters aan goed gedrag en rechtvaardige rechtspraak.

Beeld 1: Ferdinand Bol, Mozes toont de Israelieten de nieuw Tafelen der Wet, 1662, schilderij, Koninklijk Paleis Amsterdam (foto: Tom Haartsen)Beeld 2: Troonzaal met schilderij Mozes toont de Israelieten de nieuw Tafelen der Wet, Koninklijk Paleis Amsterdam (foto: Benning&Gladkova)

Komende week wordt deze kamer; de Kleine Ontvangkamer gebruikt tijdens het staatsbezoek van Duitsland aan Nederland. Hier wordt meestal de officiële staatsiefoto's gemaakt, waarnaar in de aangrenzende Troonzaal de gasten voor het staatsbanket één voor één aan de Koning en Koningin voorgesteld.

Beeld: Kleine Ontvangkamer, Koninklijk Paleis Amsterdam, fotograaf Benning&Gladkova.

Deze sterrenhemelkaart (beeld 4) zag er in de zeventiende eeuw compleet anders uit. Destijds werden sterrenbeelden als figuren ingetekend op hemelkaarten. De figuren op een sterrenkaart van Willem Blaeu uit 1628 (beeld 1 en 2) dienden als voorbeeld voor de marmeren hemelkaart die in de Burgerzaal van het Koninklijk Paleis te zien is (beeld 3). De figuren werden als lijntekeningen op het marmer geschilderd, maar zijn helaas lang geleden weggesleten. Sommige delen van die figuren – uitgevoerd in glanzend metaal – zijn echter nog wel te zien, zoals de poten en scharen van de Kreeft (beeld 4). De kaart oogt nu wat minimalistisch, maar toonde ooit een indrukwekkende wirwar van mythologische helden en heldinnen, dieren en objecten.

Beeld 1: Willem Blaeu, detail Coeli planisphaerium, 1628 (beeld: Allard Pierson)
Beeld 2: Willem Blaeu, Coeli planisphaerium, 1628 (beeld: Allard Pierson)
Beeld 3: Joan Blaeu, noordelijke sterrenhemel in de vloer van de Burgerzaal, ca. 1655 (beeld: Maarten Schuth)
Beeld 4: Joan Blaeu, detail van de noordelijke sterrenhemel in de vloer van de Burgerzaal, ca. 1655 (beeld: Maarten Schuth)

Koning Lodewijk Napoleon bestelde vanaf 1808 een aantal bijzondere klokken als onderdeel van het empiremeubilair van zijn paleis.

Deze pendule staat in de Burgemeesterskamer en toont de eed van de Horatii, waarop drielingbroers uit de familie Horatius hun vader beloven Rome tot de dood te verdedigen. De voorstelling is gebaseerd op een beroemd schilderij van de Franse hofschilder Jacques-Louis David, dat te zien is in het Musée du Louvre in Parijs.

Beeld: Pendule - de eed van Horatii, rond 1808, Claude Galle of Pierre-François Feuchère

Mokumtour – de deur naar de Wisselbank 💰 In de zeventiende eeuw was in het gebouw (destijds het stadhuis van Amsterdam) de Amsterdamse Wisselbank gevestigd (1609) — de eerste plek ter wereld waar je geld veilig kon opslaan én wisselen in betrouwbaar bankgeld. Eigenlijk een vroege versie van onze huidige centrale bank. Amsterdam liep daarmee ver vooruit op haar tijd.

Deze zwarte deur (aan de Paleisstraatzijde van het gebouw) was vanaf 1808 de ingang van de Wisselbank. De deur werd in opdracht van koning Lodewijk Napoleon gemaakt tijdens de transformatie van stadhuis naar paleis, zodat Amsterdammers hun bankzaken konden blijven doen zonder het paleis van de koning te betreden.

Wil je nog meer leuke weetjes horen over het Paleis en de stad Amsterdam? Vraag dan naar de Mokumtour en loop via deze audiotour mee met door het Paleis.

Foto: de deur anno nu, gezien vanaf de Nieuwezijds Voorburgwal/Paleisstraat.

📅 Op deze dag: 15 mei. Op 15 mei 1648 kwam met de Vrede van Münster een einde aan de Tachtigjarige Oorlog tegen de Spanjaarden. Amsterdam speelde een belangrijke rol in de onderhandelingen. De bloeiende stad besloot daarom een nieuw stadhuis te bouwen: een gebouw dat de macht van Amsterdam moest onderstrepen én een monument voor de vrede moest zijn. Een achtste wereldwonder.

👉 Het Paleis is tot en met 31 mei geopend voor bezoekers.

Beeld: De Dam met het stadhuis in aanbouw, toegeschreven aan Jacob van der Ulft, rond 1656, Amsterdam Museum.

☁️ Hemelvaart-tip: stap eens binnen in het Paleis en kijk omhoog. Overal in het gebouw zijn goden, engeltjes, een sterrenhemel en allegorische figuren te ontdekken.

🎧 Luister via de gratis audiotour naar de verhalen van het gebouw en leer meer over de betekenis van alle beelden en kunstwerken.
🧭 Ook voor kinderen is er van alles te beleven, zoals de Prins Louis-speurtocht.
✨ Gratis toegang met Museumkaart, Stadspas en voor bezoekers t/m 17 jaar.

Foto 1: Plafond Burgerzaal - Koninklijk Paleis Amsterdam - credit RVB
Foto 2: Burgerzaal - Koninklijk Paleis Amsterdam

Het bronzen beeld 'Vrede' is weer te zien en staat, na restauratie, krachtig op de gevel van het Koninklijk Paleis Amsterdam. Ze zal morgen opnieuw een symbolische rol spelen tijdens de Nationale Herdenking op de Dam.

Het beeld is ontworpen door de Antwerpse beeldhouwer Artus Quellinus (1609-1668) en rond 1664-1665 gegoten door de klokkengieters François en Pieter Hemony.

Het Paleis is vanaf 5 mei tot en met 31 mei weer geopend voor bezoekers.

Credit: RVB - Tineke Dijkstra